X
تبلیغات
جامعه شناسی انحرافات (آسیب شناسی اجتماعی - بررسی عوامل اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی موثر بر بزهکاری نوجوانان و جوانان استان خوزستان در سال 1389

جامعه شناسی انحرافات (آسیب شناسی اجتماعی

آشنایی با جامعه و انحرافات اجتماعی

بررسی عوامل اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی موثر بر بزهکاری نوجوانان و جوانان استان خوزستان در سال 1389

مقدمه

در دنیای امروزی در رابطه با خانواده چه مسائلی مطرح است و چه شیوه هایی در برخورد با آن به چشم می خورد بحثی است پر دامنه که موضوع تحقیق دانشمندان جامعه شناسی، حقوق، اقتصاد، روانشناسی تربیت و حتی علم سیاست است اسناد بین المللی در رابطه با آنچه که برای خانواده بخصوص جوانان یک خانواده موجود مطرح و هر آنچه که برای خانواده باید باشد زیاد است از جمله: اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، اعلامیه جهانی کودک، معاهدات راجع به رعایتها در امر ازدواج، حداقل سن ازدواج و ... که هر کدام نشان دهنده بعدی از مسئله امروز جوانان یک خانواده است امروزه شاهدیم که خانواده ها دچار نابسامانی و درگیری هستند و آمار طلاق افزایش یافته است مهر و عطوفت در بین جوانان از بین رفته و جرم و تخلف در آنها زیاد شده است (سلمانی، 1386: 2).

مطالعه انحرافات اجتماعی از دیرباز مورد توجه متفکران اجتماعی بوده است ، گروهی از متفکران اجتماعی مانند ژان ژاک روسو، سرشت آدمی را همچون آینه ای نقش پذیر می دانند و به نقش تربیت اجتماعی بسیار اهمیت می دهند(منوچهریان، 1344: 114).

آینده کشور و جامعه بلکه آینده کل جهان را بر دوش نوجوانان و جوانان باید ساخت زیرا نوجوانان امروز بزرگسالان یا زنان و مردان فردا هستند(ستوده:94،1387).

نوجوان را می توان همچون پرنده هزار بالی دانست که در پرشتاب ترین دوران زندگی به هر سو پر می کشد تا سرانجام در آنجا که دل باخته است، آشیان گیرد اما پرنده های پر و بال سوخته ای نیز هستند که عاقبت کج ویرانی را بر می گزیند و جامعه درمانده تر از خود را در سوگ حاشیه زیستی خویش می نشاند(صدیق:58:1376).

 شکل گیری جرم در سنین نوجوانی و جوانی امری ناآگاهانه نیست بلکه روندی تدریجی در گذر زمان دارد، بی تردید فضا و محیط خانوادگی در این امر، بسیار تأثیر گذار است به عبارت دیگر نوجوانی دوره جالبی است، زیرا برای هر عبارتی که در نوجوانان بکار می رود مفهوم مقابل و ضد بر آن می تواند قرار گیرد مثلاً نوجوانان با والدین خود سازگاری دارند، و یا نوجوانان علیه والدین خویش شورش و طغیان می کنند(همان منبع،3-4).

بیان مسئله

امروزه با پیشرفت سریعی که در تمام زمینه ها نصیب جرم شناسی شده است، هم در مورد فرد تحقیقات لازم به عمل می آید و هم جرم و عوامل مؤثر بر آن مورد نظر قرار می گیرد یعنی در حقیقت علم جرم شناسی شامل بررسیهای جرم و مجرم شده است(صدیق:58:1376).

 نوجوانان و جوانان بزرگترین سرمایه های هر کشور محسوب می شوند شناخت وضعیت اجتماعی و اقتصادی مجرمین جوان، برای مربیان مسائل تربیتی، مددکاران اجتماعی، افراد پلیس و تمامی کسانی که با جوان و نوجوان به گونه ای در تماس هستند، جهت برنامه ریزی دقیق و بازسازی به منظور به حداقل رساندن جرم در جامعه می تواند مفید باشد. نحوه رفتار و روابط پدر و مادر در خانواده یا نداشتن محیطی نشاط آور و فرح بخش تأثیری نامطلوب در روح نوجوان و جوان می گذارد. هر نوجوان و جوانی در کانون خانواده احتیاج به حمایت و محبت از طرف والدین خود دارد(صدیق:58:1376).

 بنابراین در این تحقیق می خواهیم ببینیم که وضعیت و شرایط خانوادگی مجرمان مورد مطالعه چگونه بوده است. برخی از پژوهشگران معتقدند زمانی که بحرانهای اقتصادی- اجتماعی کانون خانواده را در بر می گیرد، مخصوصاً در شرایط فقر و بیکاری خانواده دچار بحران خواهد شد در این شرایط طیف وسیعی از انسانها ناچارند برای تأمین معاش خود به کارهای خسته کنده و آن هم در ساعاتی طولانی تن به کار دهند، در چنین شرایطی جایی برای توجه به دیگر فرزندان باقی نمی ماند(صدیق:58:1376).

اساساً یکی از کارکردهای خانواده اجتماعی کردن طفل و تعلیم و تربیت می باشد و هر گونه نارسایی در عملکرد خانواده تأثیرات نامطلوبی در بهنجار نمودن فرزندان می گذارد. تحقیقات زیادی گویای این واقعیت است که در پس بسیاری از جرمهای کودکان و نوجوانان، کانون خانواده متلاشی است. این مسئله از لحاظ هزینه، وقت و نیرویی که دولتها صرف آن می کنند نیز اهمیت زیادی دارد. اداره کانونهای اصلاح و تربیت، کانونهای کارآموزی، نیروی انتظامی، دادگاه های مخصوص کودکان و نوجوانان و هزینه های مربوط به آنها باری به دوش بودجه هر کشوری است (بهرامی،1387 : 7-8)

در صورتی که راههای پیشگیری این معضل را شناخته و از کثرت کودکان و نوجوانان بزهکار کاسته شود و قسمت اعظم این بودجه را می توان صرف آموزش و پرورش و تربیت علمی و عملی این افراد کرد که سرمایه گذاری بسیار خوبی برای آینده آنان خواهد بود و موجب زندگیهای ثمر بخش و سعاتمندانه تر خواهد شد. بنابر مراتب فوق بررسی مسئله بزهکاری کودکان و نوجوانان برای یافتن علل و دستیابی به راههای پیشگیری از آن بسیار ضروری و مهم است(صدیق:58:1376).

 هدف از این بررسی آن است که با تکیه بر نظریه های موجود جامعه شناسی دربارة بزهکاری کودکان و نوجوانان با استفاده از داده های عینی که از افراد مجرم بدست می آوریم و با بکارگیری تحلیلهای پیشرفته آماری مسئله جرم نوجوانان و جوانان یا به طور جامع بررسی کنیم و به ساختار عوامل مؤثر بر جرم در بین این دو گروه پی ببریم،در این تحقیق مسئله مورد بررسی جرم و عوامل مؤثر بر آن در بین جوانان استان خوزستان می باشد.

ضرورت و  اهمیت  تحقیق

از آنجا که خانواده نخستین گروهی است که به صورت طبیعی وجود داشته و جامعه بر آن بنا شده است، چگونگی و کیفیت عملکرد در خانواده در تحقیق وظایف مویش شاخص مناسبی جهت ارزیابی عملکرد جامعه می باشد(احمدی،1386 :5)

پیامدهای سوء جرم نوجوانان نه تنها بر پیکر جامعه بلکه بر خانواده و تمام کسانی که به نوعی با خانواده در ارتباط می باشند، اثر منفی می گذارد،شول و دواک عنوان کرده اند که ارتباطات خانواده ممکن است حتی مهمتر از ارتباطات گروه همتایان در پیش بینی جرم می باشد،سالیانه هزینه بسیار سنگینی برای نگهداری، درمان و توان بخشی نوجوانان مجرم بر دوش جامعه نهاده می شود، که عده برنامه های اصلاحی و تربیتی این قبیل افراد متمرکز بر اصلاح و تغییر رفتار فرد مجرم است،غافل از اینکه این نوجوان آسیب دیده محصول کج کارکردی و بد عملکردی خانواده می باشد و بدون شناخت عوامل زمینه ساز و تلاش برای تغییر روابط درونی خانواده، اصلاح رفتار فرد مجرم شعاع عمل محدود داشته و اثر بخشی مطلوبی نخواهد داشت،این موضوع لزوم بررسی عامل زمینه ساز جرم در بافت خانواده را محرز می سازد، در این تحقیق نیز این نکته مد نظر قرار گرفته و سعی شده مشکلاتی که در روابط درون خانوادگی نوجوان مجرم قابل رؤیت نیست آشکار شود اصولاً برای پیشگیری از فروپاشی خانواده شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد خانواده نقش مهمی در تدوین برنامه ها و سیاستها برای پیش گیری از افزایش جرم نوجوانان خواهد داشت.

اهداف تحقیق

1- بررسی میزان بزهکاری در بین نوجوانان و جوانان استان خوزستان در سال 1389

2- بررسی عوامل مؤثر بر بزهکاری در بین نوجوانان و جوانان استان خوزستان در سال 1389

فرضیات تحقیق

1- بین میزان رابطه با دوستان بزهکار و بزهکاری رابطه وجود دارد.

2- بین محل زندگی و گرایش به بزهکاری رابطه وجود دارد.

3- ین میزان صمیمیت با خانواده و گرایش به بزهکاری رابطه وجود دارد.

5- بین میزان اعتقادات مذهبی و گرایش به بزهکاری رابطه وجود دارد.

6- بین ازهم گسیختگی خانوادگی و گرایش به بزهکاری رابطه وجود دارد.

7- بین زندانی بودن والدین و گرایش به بزهکاری فرزندان رابطه وجود دارد.

چارچوب نظری

تاکنون هیچ نظریه واحدی نتوانسته تأثیر متغیرهای مستقل فردی و اجتماعی را بر فرد مجرم تبیین کند. دو نظریه که بیشتر از همه به آنها توجه شده است یکی نظریه کنترل اجتماعی امیل دورکیم است که هیرشی آن را با مسأله جرم تطبیق داده و دیگری نظریه پیوندهای افتراقی است که در اصل ساترلند و کرسی مطرح کرده اند و بعدها اصلاحاتی در آن صورت گرفته است. نظریه تلفیقی مورد نظر ما از ترکیب این نظریه حاصل شده است برای بیان اصول این نظریه ابتدا خلاصه ای از دو نظریه فوق را بیان می کنیم (مشکانی، 1381: 9).

به عقیده هیرشی بزهکاری به عنوان یک مسأله اجتماعی باید در عرصه خانواده، محله، مدرسه، همسالان و سایر ارگانها و مؤسسات اجتماعی که نوجوان به نوعی در آنها عضویت دارد. هیرشی معتقد است که بزهکاری وقتی اتفاق می افتد که قیود فرد نسبت به اجتماع ضعیف شود یا به طور کلی از بین بروند.

پیشینه تجربی

در تحقیقی که توسط آقای حسینی نثار انجام گرفته است طبق گزارش سازمان زندانیان ایران نشان می دهد که تعداد افراد زیر 18 ساله که در خرداد ماه 76، 77 و 78 دستگیر شده اند و به زندان یا کانون های اصلاح و تربیت تحویل گردیده اند به این ترتیب هستند: در خرداد 76 جمعاً 3722 نفر زیر 18 سال دستگیر شدند که 7 درصد آنان دختر بودند. در سال 77 افراد دستگیر شدة زیر 18 سال 3894 نفر بود و در سال 78 این رقم 2521 نفر بوده است(http//: www. Hghooghdanan. com).

توران روزبهانی در تحقیقی به بررسی رابطه بین خانواده و بزهکاری نوجوان پرداخته است نتایج تحقیق نشان می دهد که نوجوانان زیر 18 سال که از خانه گریخته اند و به اعمال بزه پرداخته اند در این پژوهش نوجوانی مورد تحقیق قرار گرفته اند که 70 درصد این افراد در سن و مقطع تحصیلی راهنمایی قرار دارند در اثر کودک و طلاق به آثار مخرب طلاق بر روی کودکان و عوامل و اثرات این پدیده را محرک انحراف کودکان قرار داده می پردازد، (روزبهانی،1388).

روش تحقیق:

دراین تحقیق از روش پیمایشی و با ابزار پرسشنامه برای بدست آوردن نتایج استفاده شد.

جامعه آماری:

نوجوانان و جوانان استان خوزستان در سال 1389 می باشد.

حجم نمونه:

حجم نمونه این تحقیق 134 نفر از نوجوانان و جوانان استان خوزستان که گرایش به بزهکاری و سابقه بزهکاری داشته اند بوده است.

روش نمونه گیری:

در این تحقیق روش نمونه گیری به شیوه تصادفی ساده انجام شده است.

شیوه گردآوری اطلاعات:

به وسیله پرسشنامه داده های جمع آوری شده و سپس به کمک نرم افزار Spss در قسمت آمار توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

نتایج تحقیق

خانواده اولین نهادی است که کودک در آن رشد می کند و تربیت می شود اگر وقفه ای در کار این نهاد ایجاد شود می تواند ضربه سهمگین و غیر قابل جبران به پیکر این نهاد ارزشمند وارد کند. محیط خانواده محیطی است که کودک یا نوجوان و جوان در آن احساس آرامش می کند.

در این تحقیق طبق نتایج آمار توصیفی بدست آمده میانگین جرم 13/2 نزدیک به خیلی کم (کد 2)، میانگین صمیمیت با خانواده برابر با 51/4 نزدیک به زیاد (کد 5)، میانگین پایبندی مذهبی برابر با 68/4 نزدیک به زیاد (کد 5)، و میانگین عزت نفس پاسخگویان برابر با 42/4 نزدیک به تا حدودی (کد 4) می باشد میانگین سن پاسخگویان 27 سال، 4/72 درصد در شهر متولد شده اند و 8/25 درصد هم در روستا، 7/73 درصد والدین پاسخگویان با هم زندگی می کنند و 3/26 درصد هم والدین آنها از هم جدا شده اند که 3/33 درصد آنهایی که جدا شده اند ازدواج مجدد داشته اند و 7/66 درصد هم ازدواج مجدد نداشته اند، 6/72 درصد پاسخگویان در شهر زندگی می کنند و 4/27 درصد هم در روستا زندگی می کنند.

همچنین در آزمون فرضیه ها مشخص گردید که هر چه میزان احترام به قانون کمتر باشد میزان جرم افزایش می یابد،که شدت و جهت تأثیر گذاری متغیرهای مستقل و وابسته بر هم منفی می باشد یعنی هر چه میزان احترام به قانون کمتر باشد پس میزان جرم بیشتر است.

هر چه رابطه با دوستان مجرم بیشتر باشد میزان جرم بیشتر است،شدت و جهت مثبت می باشد یعنی هر چه رابطه با دوستان بزهکار بیشتر باشد پس میزان بزه بیشتر است.

هر چه زندگی در محله ای که بیشتر به محله خلافکاران مشهور باشد میزان جرم بیشتر است، شدت و جهت نوع متغیرها مثبت می باشد یعنی هر چه زندگی در محله ای که بیشتر به محله خلافکاران مشهور باشد پس میزان جرم بیشتر است.

 همچنین در این تحقیق مشخص شد هر چه صمیمیت با خانواده کمتر باشد میزان جرم بیشتر است، شدت و جهت منفی می باشد یعنی هر چه صمیمیت با خانواده کمتر باشد پس میزان جرم بیشتر است.

بین میزان پایبندی مذهبی و میزان جرم رابطه وجود دارد، همچنین مشخص گردید که شدت و جهت متغیرها از لحاظ تأثیر گذاری منفی   می باشد یعنی هر چه پایبندی مذهبی کمتر باشد پس میزان جرم بیشتر است.

پیشنهادات:

با توجه به نتایج بدست آمده در این تحقیق به این نتیجه می رسیم که در این موضوع که اگر زمینه های لازم برای نوجوانان و جوانان در خانواده و بیرون از آن برای آنها مهیا باشد و والدین میزان صمیمیت خود را با فرزندان خود را بیشتر کنند احتمالاً میزان جرم آنها نیز کمتر خواهد شد، اگر در بین افراد خانواده بخصوص نوجوانان و جوانان میزان مصرف مواد مخدر کمتر شود میزان ارتکاب جرم نیز به زیادی کاهش می یابد، اگر والدین به فرزندان خود احترام به قانون و مجریان آنها را آموزش دهند نیز در این زمینه می توان امیدوار بود که از میزان جرم کاهش پیدا می کند، اگر افراد جامعه نیروی انتظامی و بخصوص پلیس را برای جامعه مفید بدانند از میزان جرم انجام شده کاسته می شود، اگر خانواده ها کنترل لازم را برای دوست یابی نوجوانان و جوانان داشته باشند میزان ارتکاب جرم کم می شود، و اگر از رابطه های نامشروع با دوستان ناباب جلوگیری شود معمولاً می توان امیدوار بود که دیگر کمتر این نسل از افراد به طرف کارهای خلاف کشیده می شوند، خانواده ها باید محله ای را برای زندگی انتخاب کنند که هیچ خلافکاری در آنجا زندگی نکند چون زندگی آنها در این محله ها باعث می شود که فرزندان آنها به سوی این عمل خلاف کشیده شوند. به امید روزی که هیچ گونه خلاف و هیچ فرد خلافکاری در جامعه ما وجود نداشته باشد. در نهایت پیشنهاد می شود به عنوان یک موضوع جداگانه می توان هر کدام از این عوامل که در بزه معنی دار شده است به عنوان یک موضوع کار کرد و به طور عمقی هر متغیر در رابطه با بزه سنجید.


منابع و مأخذ

1- احمدی، احمد، (1368)، روانشناسی نوجوانان و جوانان، اصفهانی: انتشارات مشعل.

2- بهرامی، مهدی، (1387)، بررسی میزان جرم در بین جوانان شهرستان گیلانغرب، پایان نامه کارشناسی دانشگاه مرکز گیلانغرب.

3- سخاوت، جعفر، (1374)، جامعه شناسی انحرافات اجتماعی- تهران چاپ 1374 و چاپ پنجم خرداد 1379.

4- سلمانی، مریم، (1386)، بررسی میزان جرم در بین جوانان شهرستان اسلام آباد غرب، پایان نامه کارشناسی دانشگاه مرکز گیلانغرب.

5- صحرایی ماژین، شیرزاد، (1386)، علل و عوامل مؤثر بر جرم «سرقت» در استان خوزستان، پایان نامه کارشناسی دانشگاه مرکز گیلانغرب.

6- منوچهریان، مهرانگیز، (1344)، چرا اطفال ناسازگار می شوند، تهران: مؤسسه عالی حسابداری.

7- مشکانی محمد رضا، زهرا سادات، (1381)، مجله جامعه شناسی ایران، تأثیر عوامل درونی و بیرونی خانواده بر بزهکاری نوجوانان، دوره چهارم شماره 2.

منابع اینترنتی

 

http//: Www.Mehr.com                                

http//: Www.Hoghooghdanan.com     
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم اردیبهشت 1390ساعت 13:39  توسط علی هواسی  |